راههای پیشگیری و جلوگیری از سرایت آنفلوآنزاي فوق حاد پرندگان

 معاونت مستقل امور بهداشت و درمان

مقدمه
عفونت ويروس آنفلوآنزا يكي از بيماري هايي است كه در دوره هاي زماني مختلف اپيدميهاي گسترده و مرگ و مير زيادي را به همراه داشته است . گرچه هر ساله شاهد مواردي از اين عفونت ها با انواع گونه هاي ويروس آنفلوآنزا هستيم اما شيوع يك گونه جديد از ويروس كه براي سيستم ايمني بدن ناشناخته بوده و از قدرت بيماري زائي بالائي نيز برخوردار باشد خطر بزرگي براي سلامتي جهانيان محسوب مي شود . اين اتفاق در سالهاي 1918 و 1957 و 1968 حادث گرديد كه باعث مرگ و مير ميليونها نفر شد.
چرا آنفلوآنزا حائز اهميت است :
- بيماري آنفلوآنزا قابليت ايجاد همه گيري هاي وسيع را دارد .
- وقوع همه گيري آنفلوآنزا ، غير قابل پيش بيني است .
- سرعت انتشار آنفلوآنزا ،بسيار بالا است .
- همه گيري آنفلوآنزا ، عواقب گسترده اجتماعي و اقتصادي دارد .
- در بيماران قلبي ، ريوي ، كليوي ، افراد مسن و كودكان ، عوارض شديد و مرگ و مير بيشتري به دنبال دارد . به طوري كه در سال 1918 حدود 40 ميليون نفر را به كام مرگ كشيد .
عفونت انساني ناشي از ويروس آنفلوآنزاي پرندگان
ويروس آنفلوآنزاي پرندگان به طور طبيعي غير ازپرندگان و خوك باعث ايجاد عفونت در ساير گونه ها نمي شود ولي درسال 1997 براي اولين بار ابتلاء انسان به يكي ازانواع آنفلوآنزاي پرندگان
در هنگ كنگ به اثبات رسيد و با ابتلا 18 نفر باعث مرگ 6 نفر از آنان شد . در اين سال كل ماكيانهاي هنگ كنگ كه بالغ بر 5/1 ميليون قطعه بود معدوم وباعث قطع زنجيره انتقال ويروس از پرندگان به انسان شد. در سال هاي 2003 و 2004 طغيان ناشي از آنفلوآنزاي پرندگان در بين
ماكيان هاي كامبوج ، چين ، اندونزي ، ژاپن ، لائوس ، كره جنوبي ،تايلند ، ويتنام ، قزاقستان ، مغولستان، هنگ كنگ ، هلند و تركيه گزارش شد .
اين بيماري اخيراً گسترش يافته و كشورهاي حاشيه شمالي درياي خزر و درماههاي اخير كشور تركيه رانيز درگير كرده است . آخرين اطلاعات از تركيه حاكي از آن است كه در 26 استان اين كشور آنفلوآنزاي مرغي شيوع پيدا كرده و بيش از 100 نفر به اين بيماري مبتلا شده اند كه تاكنون سه نفر از آنها براثر بيماري جان خود را از دست داده و بقيه در بيمارستانها بستري هستند .
نظربه اينكه كشور ما درمجاورت استانهاي درگير آنفلوآنزاي پرندگان در تركيه قرار دارد و از سوي ديگر امكان كوچ پرندگان از كشور هاي همسايه شمالي به كشور ما وجود دارد لذا هر لحظه بيم آن مي رود كه كشور مانيز درگير اين مشكل شود و خسارات مالي و اقتصادي فراواني را به بار آورد . اگر چه طبق اطلاعات منتشره تاكنون خوشبختانه موردي از ابتلاء به آنفلوآنزاي پرندگان در كشورما گزارش نشده ولي لازم است كه تمام مردم و بويژه همكاران بانك از اين بيماري اطلاعات مختصري داشته باشند.
چگونگي انتشار همه گيري آنفلوآنزاي پرندگان در سطح يك كشور:
در داخل يك كشور بيماري به آساني از يك مرغداري به مرغداري هاي ديگر انتقال مي يابد. زيرا ويروس به تعداد زياد درفضله پرندگان وجود دارد و باعث آلودگي گردو غبار و خاك مي گردد و ويروس به آساني از طريق هوا از پرنده اي به پرنده ديگر منتقل مي شود . لوازم و اشياء آلوده ، غذاها،قفسه ها ، لباس ها وبويژه كفش ها موجب انتقال ويروس از محلي به محل ديگر مي شود . همچين ويروس ممكن است از طريق پاها و بدن حيواناتي نظير جوندگان كه نقش ناقل مكانيكي را ايفاء
مي كنند منتقل گردد . حتي شواهد محدودي از نقش پشه ، مگس و كك ها در انتقال ويروس حكايت مي كند.
ويروس ممكن است از طريق فضولات پرندگان وحشي مبتلا، به ماكيان اهلي انتقال يابد و خطر انتقال ويروس زماني افزايش مي يابد كه ماكيان اهلي خارج از قفس و آزاد بوده و يا از آب آلوده استفاده نمايند .
فروشگاههاي مرغ زنده در صورتي كه از وضعيت بهداشتي مناسبي برخوردار نباشند يكي ديگر از منابع انتشار ويروس خواهند بود . ويروس عامل آنفلوآنزاي پرندگان ممكن است از طريق تجارت پرندگان از كشوري به كشور ديگر انتقال يابد . همچنين پرندگان مهاجر از جمله انواع آبزي ، دريايي و ساحلي قادر به حمل ويروس تا فواصل طولاني مي باشند . لازم به ذكر است كه ماكيان آبزي بويژه اردك هاي وحشي مخزن طبيعي اين ويروس بوده و بدون اينكه به بيماري شديدي مبتلا شوند قادرند ويروس را در محيط اطراف خود منتشر كنند .
علائم بيماري آنفلوآنزا درپرندگان :
اين بيماري ممكن است درپرندگان بصورت ناخوشي خفيف باعلائم ژوليدگي پرها، يا كاهش توليد ظاهر شود .
از طرف ديگر ممكن است بيماري بسرعت منتشر شده و باعث شروع ناگهاني و رو به رشد تلفات پرندگان گردد .
كاهش فعاليت ، بي اشتهايي ، لاغري مفرط ، افت توليد، علائم خفيف تا شديد تنفسي شامل
( عطسه ، سرفه و ترشح از مجاري بيني و چشم ) تورم در ناحيه سرو صورت، كبود شدن تاج و ريش، خونريزي در ساق پا و اختلالات عصبي و گوارشي (اسهال ) از علائم مهم اين بيماري در پرندگان است . ممكن است هريك از اين نشانه ها به تنهايي يا به صورت مجموعه اي از علائم با ليني بروز كند .


علائم بيماري در انسان :
فاصله زماني بين تماس با ماكيان و شروع علام باليني حدود 4-2 روز مي باشد .
بيماري اغلب به طور ناگهاني شروع مي شود . به طوري كه گاهي بيماران ساعت شروع آن رانيز به ياد مي آورند. بيماري با سردرد ، كوفتگي و درد عضلاني آغاز شده ، به دنبال آن تب و لرز ، درد مفاصل، بي اشتهايي و حالت كسالت عمومي عارض مي گردد . تب بين 5/38 تا 40 درصد سانتي گراد است. دردهاي عضلاني دربالغين بيشتر در ناحيه كمر و پشت و در كودكان بيشتر در ساق پا ديده مي شود .
علائم چشمي نظير ترس از نور ، اشك ريزش ، قرمزي چشم ها و وجود درد به هنگام حركت دادن كره چشم ديده مي شود .
علائم تنفسي بخصوص سرفه خشك ، ترشح از بيني ، گلو درد ، خشونت صدا و كاهش دامنه تنفس وجود دارد . اختلال هوشياري در افراد مسن ديده مي شود. ناراحتي گوارشي بويژه اسهال علامت شايعي است. در معاينه بيماران بر افروختگي صورت ، كسالت ، گرمي پوست بدن ، قرمزي و اشكي بودن چشم ها ديده مي شود . ترشحات آبكي بيني شايع و گرفتگي بيني نادراست .
در همه گيري ويتنام كليه بيماران را كودكان و بالغين جواني تشكيل مي دادند كه از سلامتي كامل برخوردار بوده و دچار بيماري زمينه اي نبودند ولي همگي طي يك هفته از شروع علائم بيماري
در تماس مستقيم با ماكيان هاي بيمار بوده و يا در معدوم سازي آنان شركت داشته اند. اين موضوع نشان مي دهد كه ويروس انفلو آنزاي مرغي از قدرت بيماري زائي بالاتري نسبت به ويروس انفلوآنزاي انساني برخوردار است.

نحوه انتقال آنفلوآنزاي پرندگان به انسان
اين بيماري به طرق مختلف همچون پرنده به پرنده ، پرنده به انسان و محيط به انسان انتقال مي يابد . از آنجا كه يكي از راههاي مهم انتقال بيماري ، انتقال از پرنده به انسان است لذا دامپزشكان و كاركنان شاغل در بخش هاي مختلف صنعت مرغداري ( واحدهاي پرورش طيور، كشتارگاههاي طيور و واحدهاي بسته بندي مرغ و تخم مرغ و غيره ) از جمله افراد در معرض خطر محسوب مي شوند . مهم ترين راههاي انتقال آنفلوآنزاي پرندگان به انسان به شرح زير مي باشد :
- از طريق هوا
- تماس مستقيم با طيور و ساير پرندگان زنده بيمار
- بازي با ماكيان و به ويژه اردك هاي مبتلا به عفونت كه ظاهراً هيچ علامتي ندارند
- تماس با لاشه پرندگان تلف شده
- پركندن و آماده سازي پرندگان بيمار
- تماس با فضولات آلوده پرندگان
- تماس با اشياء و لوازم آلوده به فضولات پرندگان بيمار
-مصرف تخم مرغ خام و تخم مرغ نيم پز
- تلقيح مستقيم ويروس به داخل بيني يا ملتحمه چشم حين تماس با آب يا دست آلوده .
هر چند مواردي از انتقال آنفلوآنزاي پرندگان از انسان به انسان گزارش شده ولي در حال حاضر اين احتمال در حد بسيار پاييني مي باشد .
راه هاي كنترل آنفلوآنزاي پرندگان
- معدوم سازي سريع پرندگان آلوده
- دفن صحيح پرندگان معدوم شده
-قرنطينه كردن و ضد عفوني كردن مزرعه هاي آلوده
-محدود كردن جابجائي پرندگان زنده در داخل كشور و يا بين كشورها
-جلوگيري از استفاده پرندگان از منابع مشترك آب. زيرا اين آبها احتمالاً به وسيله فضولات پرندگان وحشي آلوده شده و به آساني باعث انتقال ويروس به پرندگان اهلي مي شود.
- توجه ويژه به اردك و غاز بدليل اينكه اين پرندگان ناقل بدون علامت هستند.
- توجه خاص به حمل تخم مرغ و محصولاتي كه با تخم مرغ خام آماده مي شوند.
- پخت و پز مناسب گوشت براي كشتن ويروس. بايستي حرارت قسمت هاي داخلي مرغ و فرآورده هاي مرغي به 70 درجه سانتي گراد برسد.
- فريز كردن گوشت مرغ باعث كاهش بيماري زائي نمي شود و ويروس تا 3 ماه در گوشت منجمد ، زنده باقي مي ماند .
- رعايت بهداشت فردي و شستن دست ها هنگام پختن غذا و يا استفاده از گوشت پرندگان
پيشگيري
مهمترين راه هاي پيشگيري و كنترل اين بيماري بشرح زير مي باشد :


1- استفاده از واكسن
واكسيناسيون جمعيت در معرض خطر باعث كاهش موارد بستري و مرگ و مير مي شود . واكسيناسيون به ميزان 70 تا 90 درصد در پيشگيري از آنفلوآنزاي انساني موثر بوده و موارد بستري ناشي از آنفلوآنزا را تا 50 درصد كاهش مي دهد . در حال حاضر براي آنفلوآنزاي مرغي واكسني در دسترس نيست . ولي انجام واكسيناسيون عليه آنفلوآنزاي انساني باعث مي شودكه چرخه انتقال آنفلوآنزاي پرندگان از انسان به انسان قطع گردد .
موارد مصرف واكسن آنفلوآنزا
- در بيماران ضعيف و ناتوان
- در سالمندان (افراد بالاي 60 سال )
-در ساكنين آسايشگاهها و كاركنان آن
-در بيماران مبتلا به بيماري هاي مزمن مانند بيماران قلبي عروقي ، ريوي ، كليوي ، ديابت و ...
-كاركنان حرفه هاي پزشكي
- خانم هاي بارداري كه سه ماهه دوم و سوم آنها مقارن با فصل شيوع آنفلوآنزا است .
- مراقبين و ساير اعضاي خانواده بيماران در معرض خطر
- كودكاني كه به مدت طولاني تحت درمان آسپرين بوده اند
- افراد سالم كمتر از 60 ساله اي كه تمايل دارند واكسينه شوند .


2- رعايت اصول بهداشت فردي
-شستشوي دائم دست ها با آب و صابون
- استفاده از دستمال كاغذي و دفع بهداشتي آن
-پوشاندن دهان به هنگام عطسه و سرفه
- استراحت در منزل به هنگام بيماري
-خودداري از دست زدن به چشم ها و بيني در هنگام بيماري
- خودداري از دست دادن و روبوسي كردن با ديگران به هنگام بيماري
-تغذيه مناسب
-استراحت كافي

3-راههاي جلوگيري از انتشار بيماري
رعايت موارد زير باعث جلوگيري از انتشار بيماري آنفلوآنزا در بين افراد جامعه مي شود :
- در فصل بيماري و به ويژه در زماني كه دچار خستگي زياد و استرس هستيد از حضور در تجمعات خودداري نمائيد .
- از مسافرت هاي غير ضروري خودداري نمائيد.
-از تماس مستقيم با افراد بيمار خودداري نمائيد.
-قبل از شستشوي دست ها به بيني ، چشم ها و دهان خود دست نزنيد .
- از نشستن و ايستادن نزديك افرادي كه سرفه و عطسه مي كنند خودداري نمائيد .
- پس از تماس با افراد بيمار دست هاي خود را شستشو دهيد .
-از وسائل و لوازم بيماران بصورت مشترك استفاده نكنيد .
-پس از بهبودي از بيماري ، مسواك خود را تعويض نمائيد .
- از استرس هاي روحي و رواني پرهيز كنيد .
-زباله ها (دستمال كاغذي مصرف شده و ... ) را به طريقه بهداشتي دفع كنيد .
-تماس با نوزادان را به حداقل برسانيد .
- در هنگام بيماري از ماسك جراحي استفاده كنيد .
- سطوح را به صورت مرتب تميز و ضد عفوني كنيد .
جهت جلوگيري از عوارض بيماري آنفلوآنزا و بهبودي سريعتر اقدامات زير توصيه مي شود :
-نوشيدن مايعات زياد و گرم
-استراحت كافي
-برگشت تدريجي به فعاليت هاي روزمره
-استفاده از غذاهاي بدون ادويه
-استفاده از هواي مرطوب
- فيزيوتراپي تنفسي


نكات مهم
بطور خلاصه بمنظور جلوگيري از شيوع و انتشار بيماري انفلو آنزاي فوق حاد پرندگان رعايت نكات مهم زيررا به كليه همكاران توصيه مي نمايد :
- از تماس مستقيم با پرندگان خودداري كنيد و در صورت تماس ، دست ها را به دقت با آب و صابون شستشو دهيد .
- كساني كه به بريدن سر مرغ ، پركندن مرغ و يا خالي كردن شكم پرندگان اشتغال دارند و يا در مرغداري ها مشغول كارند بايد دست هاي خود را به دقت بشويند .
- زنان خانه دار حين پاك كردن مرغ از دستكش استفاده نموده ودرپايان كار دست هاي خود را شستشو دهند .
- از خريد مرغ زنده خودداري واز مرغ هايي كه تحت نظر دامپزشكي ذبح مي شوند استفاده نمائيد .
- غذاهاي حاوي گوشت ماكيان بايستي با حرارت 70 درجه و حداقل به مدت 30 دقيقه طبخ شوند .
- از مصرف تخم مرغ خام و تخم مرغ نيم پز پرهيز نمائيد .
- ماكيان را در فضاي سر بسته نگهداري كنيد .
- در صورت مشاهده پرنده تلف شده در محل زندگي خود بلافاصله مراتب را به
نزديك ترين مركز بهداشتي اطلاع دهيد .
- در صورتي كه به علائم آنفلوآنزا دچار شديد، از خود درماني پرهيز و سريعاً به مراكز درماني مراجعه نمائيد .
- از مسافرت به كشور تركيه و ساير كشورهايي كه بيماري در آنها شيوع دارد خودداري
كنيد .
- در صورت اجبار به مسافرت به اين كشور ها موارد زير را رعايت نمائيد :
الف – حداقل دو هفته قبل از مسافرت واكسن آنفلوآنزا تزريق نمائيد .
ب- از مراجعه به مراكز پرورش طيور و مراكز فروش پرندگان زنده اجتناب كنيد .
ج- غذاهاي تهيه شده از مرغ و تخم مرغ رابه صورت كاملاً پخته مصرف نمائيد .
د- در صورت تماس با پرندگان زنده يا لاشه آنها و تخم مرغ خام ، دست هاي خود را با آب و صابون شتشو دهيد .

ه –اگر 7 تا 10 روز پس از سفر به مناطق آلوده و يا تماس با طيور و ساير پرندگان ، علائم آنفلوآنزا در شما ظاهر شد فوراً به مراكز بهداشتي – درماني مراجعه نمائيد .
و – از تماس مستقيم با ماكيان به ظاهر سالم و يا فضولات آنها اجتناب نمائيد.
 
 

نویسنده : dampezeshk_online در ساعت ۳:۳٤ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٦/۱/٢٤
Comments نظرات ديگران      لینک دائم      افزودن به دلیشس